BUDYNKI DLA TRZODY CHLEWNEJ
RODZAJE CHLEWNI NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE W GOSPODARSTWACH ROLNYCH
W zależności od przyjętego kierunku produkcji rozróżniamy:
chlewnie uniwersalne,
chlewnie dla tuczników (tuczarnia),
chlewnie dla loch i wychowu prosiąt-warchlaków.
Chlewnie uniwersalne. Chlewnie takie przeznaczone są do odchowu świń w cyklu zamkniętym, tj. do produkcji prosiąt pochodzących od loch własnych przebywających w tym samym budynku, i tuczenia ich do masy (wagi) rzeźnej. Chlewnie te stanowią najliczniejszą grupę w gospodarstwach indywidualnych.
W chlewniach uniwersalnych w jednym pomieszczeniu znajdują się kojce: loch luźnych, loch prośnych, loch karmiących z prosiętami, tuczników oraz (niekiedy) knurów.
Doświadczalnie stwierdzono, że chlewnie stanowiące wspólne pomieszczenie dla wszystkich grup trzody chlewnej mogą mieć, z uwagi na zróżnicowane wymagania tych grup pod względem wymagań zootechnicznych, mikroklimatycznych i produkcyjno-użytkowych, obsadę do ok. 15 loch. Przy większej obsadzie celowe jest wydzielenie w oborze osobnych pomieszczeń dla tuczników, dla loch z prosiętami oraz dla loch wysokoprośnych.
Chlewnie uniwersalne w zależności od wielkości obsady mogą być rozwiązywane w układach:
— jednorzędowych, w których w jednym rzędzie ustawia się kojce dla wszystkich grup trzody (rys. 5-1); rozwiązanie takie powinno znaleźć zastosowanie jedynie przy niewielkich obsadach, gdyż nadmierne wydłużanie ścian zewnętrznych wąskich budynków powodować będzie zawsze znaczne wyziębianie wnętrza;
dwurzędowych, w których w jednym rzędzie znajdują się kojce dla macior z prosiętami oraz loch luźnych i prośnych (rys. 5-2), a w drugim rzędzie kojce zbiorowe dla warchlaków i tuczników;
trzyrzędowym, w którym w jednym rzędzie przyściennym znajdują się kojce macior z prosiętami i loch, a w dwu pozostałych rzędach kojce tuczników (rys. 5-3).
Układy czterorzędowe nie znajdują w zasadzie zastosowania w chlewniach uniwersalnych gospodarstw indywidualnych.
Jeżeli w pomieszczeniach chlewni uniwersalnych przewiduje się umieszczenie knurków, to indywidualne kojce knurków (już w wieku powyżej 6 miesiąca) powinny być oddzielone od innych grup zwierząt pełną ścianką.
Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest jednak wychowywanie knurów stadnie w warunkach zbliżonych do naturalnych, które zapewniłyby zwierzętom pełną swobodę ruchu, tj. na wybiegach.
Chlewnie dla tuczników (tuczarnie). Chlewnie te przeznaczone są do chowu tuczników pochodzących ze sprowadzanych z innych gospodarstw prosiąt lub warchlaków w wieku 3 do 4 miesięcy. Okres tuczu trwa od 4 do 6 miesięcy w zależności od żądanej masy (wagi) końcowej tuczników, tj. od 85 kg do 125 kg. Tuczarnie rozwiązywane mogą być w układach 1-, 2-, 3- i 4-rzędowych w zależności od wielkości obsady i narzuconej sytuacją na działce szerokości budynku.
Chlewnie dla loch i wychowu prosiąt oraz warchlaków. Chlewnie te w gospodarstwach indywidualnych występują sporadycznie, przede wszystkim w gospodarstwach wysokospecjalistycznych.
W chlewniach tego typu zwierzęta dzielone są na następujące grupy: lochy luźne, lochy prośne, lochy z prosiętami. Prosięta w wieku 3 do 4 miesięcy przeznaczone są na sprzedaż do dalszego tuczu w tu-czarniach, jedynie część prosiąt zatrzymuje się do dalszego chowu na remont stada własnego. Budynki mieszczące już na ogół większe obsady rozwiązywane są w układach dwurzędowych z wyodrębnieniem pomieszczeń dla loch luźnych i prośnych, porodówki oraz pomieszczenia dla loch z prosiętami w wieku cjo ok. 8 tygodni. Budynki o obsadach mniejszych rozwiązywane mogą być w układach 1-rzędowych.
Pod względem przestrzenno-konstrukcyjnym budynki dla trzody chlewnej rozwiązywane być mogą jako:
budynki bez poddaszy użytkowych, w układzie jednoprzestrzen-nym hali produkcyjnej, tj. w układzie bezsłupowym,
budynki z poddaszami użytkowymi, w których — przy układzie
jednorzędowym, a w niektórych przypadkach i dwurzędowym, uzyskuje się wnętrze jednoprzestrzenne bezsłupowe, natomiast przy układzie trzyrzędowym wnętrze ze słupami, co stanowi pewife utrudnienie w rozwiązaniu kojców.
Zasadą powinno być tu ustawienie słupów w linii przegród między kojcami.
Szerokość wnętrza wynika z głębokości poszczególnych typów kojców i szerokości korytarzy paszowych, co z kolei będzie zależeć od przyjętych systemów technologicznych i środków transportu pasz.
Usytuowanie chlewni powinno umożliwiać urządzenie wybiegów dla prosiąt i loch. Wybiegi te należy w zasadzie sytuować w bezpośrednim sąsiedztwie budynku.
Budynki jednorzędowe powinny być ustawione ścianą podłużną w kierunku wschód-zachód z usytuowaniem wybiegów od strony południowej.
Budynki dwurzędowe należy ustawiać ścianą podłużną w kierunku północ-południe z tolerancją do 30°.